چرا جرثقیل صنعتی؟
با ذهنیتی که از مفهوم مرسوم جرثقیل و حمل کالای سنگین داریم شاید عبارت ساخت جرثقیل صنعتی (Industrial Cranes) کمی نامأنوس به نظر برسد. واقعیت آن است که فرآیند تولید صنعتی در عصر جدید تحولات چشمگیری را تجربه کرده است. تولید صنعتی دیگر منحصر به کارخانههای بزرگ و دوردست در خارج از شهر و استفاده از چند نوع ماشین متداول جهت حمل کالاهای سنگین تولید شده در این کارخانهها نیست. اکنون حتی یک پروژهی ساختمانی با ارتفاع متوسط در دل شهر میتواند در نوع خود یک خط تولید صنعتی محسوب شود. این گستردگی و تنوع در فعالیتهای صنعتی، تولید لوازمی استاندارد و منحصربهفرد متناسب با ویژگیها، ابعاد و محدودیتهای هر پروژه را مطالبه میکند. به عنوان مثال به این مورد فکر کنید که میخواهیم ساختمانی واقع در کوچهای کمعرض و در مجاورت دو همسایگی را با سیستم پیشساخته اجرا کنیم. ورود ماشینآلات عظیم متداول به محل اجرای این پروژه دشوار خواهد بود؛ اما آیا این محدودیت باید به راحتی ما را از اجرای پروژهی مد نظر منصرف سازد؟ مثالهای فراوانی از این دست موجب شدهاند تولید لوازم مورد نیاز از جمله ساخت جرثقیل صنعتی برای پروژههای مختلف به یکی از زمینههای فعالیتی مهم گروههای صنعتی تبدیل شود.
نکات مورد توجه در انتخاب و ساخت جرثقیل صنعتی
همانگونه که در مقدمه ذکر شد هدف از طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی، تولید ابزار حمل و نقل منحصر به هر پروژهی صنعتی میباشد. بنابراین ناگفته پیداست که با طبقهبندی ویژگیهای مربوط به انواع پروژهها، جرثقیلهای مختلفی نیز مورد نیاز بوده و تولید میشوند. در طبقهبندی، طراحی، و ساخت جرثقیل صنعتی معمولا چند عامل مهم از جمله دهانهی مورد نیاز، ظرفیت و وزن اقلام حمل شده ، سرعت بالابری و سرعت حرکات عرضی و طولی مد نظر قرار داده میشوند. از عوامل مهم دیگر به باز یا بسته بودن محیط کار میتوان اشاره کرد. در این بخش به معرفی متداولترین انواع جرثقیلهای صنعتی پرداخته و زمینههای کاربرد آنها را بیان میکنیم.
۱- جرثقیل سقفی (Overhead crane)
طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی از نوع سقفی به طور معمول با هدف حمل و جابهجایی در فضای بسته همچون انبارها و سالنهای صنعتی صورت میگیرد اما متناسب با نیاز پروژه میتواند در فضای باز نیز اجرا شود. در واقع جایی که امکان اجرای دو ریل موازی جهت تأمین نقطهی اتکا برای پلهای جرثقیل وجود داشته باشد میتوان از جرثقیل سقفی استفاده نمود. از مزایای مهم این نوع جرثقیل امکان حمل و انتقال در محدودهی کار بدون نیاز به اشغال فضای اضافی توسط جرثقیل میباشد. ساخت جرثقیل صنعتی سقفی متناسب با نیاز پروژه به چند صورت میتواند صورت گیرد:
2- جرثقیلهای سقفی دوپل (Double girder overhead crane)
این نوع از جرثقیلهای سقفی بهترین انتخاب در مواردی هستند که دهانهی سالن (یا فضای کار) بیشتر بوده و ظرفیت بالایی مورد انتظار است چراکه ساختار آن امکان حمل کالاهای سنگینتر و اختیار عمل بیشتر در انتخاب مسیر حرکت را فراهم میآورد. در تصاویر زیر ساختار شماتیک و یک نمونهی اجرا شده از این نوع جرثقیل را مشاهده میکنید.
جرثقیلهای تکپل (Single girder overhead crane)
جرثقیلهای تکپل انتخابهایی سبک و با کیفیت (و در نتیجه مقرون به صرفه) در مواردی هستند که دهانه سالن (فضای کار) کوچک بوده و ظرفیت کمی مورد نیاز است. ساختار این جرثقیل که در تصاویر زیر ارائه میشود تقریبا مشابه انواع دوپل بوده و تفاوت اصلی در ظرفیتهاست، به ظرفیتهای درج شده بر روی پلها در تصاویر دقت کنید. جرثقیلهای تکپل عموما برای حمل با ظرفیتهای زیر ۱۰ تن (معمولا ۵ تن، ۷.۵ تن و ۱۰ تن) به کار میروند.
جرثقیلهای سقفی دروازهای (Gantry-style overhead crane)
همانگونه که اشاره شد جرثقیلهای سقفی علاوه بر فضاهای بسته و داخل سالنها گاه در فضای باز نیز مورد استفاده قرار میگیرند که در تصویر زیر نمونههایی از این موارد مشاهده میشود. در مورد این جرثقیلها باید یادآور شد که از انواع دروازهای جرثقیلهای سقفی هستند و نباید به دلیل شباهت، آنها را از نوع جرثقیلهای دروازهای به حساب آورد. جرثقیلهای دروازهای به طور کلی به دلیل تنوع بیشتر، انتخاب مناسبتری برای استفاده در فضای باز هستند.
آویزها (Monorail overhead crane)
از انواع بسیار سادهی جرثقیلهای سقفی میتوان به آویزها اشاه کرد که به دلیل بهکارگیری در ظرفیتهای پایین به تیرهای حمال و سازههای پیچیده نیاز نداشته و به سادگی بر روی سقف ساختمان اجرا میشوند. ریلهای مورد استفاده در جرثقیلهای آویزی میتوانند فرمهای مستقیم یا منحنی داشته باشند که آزادی عمل بیشتری در مسیر جابهجایی در اختیار کاربر قرار میدهند.
۲- جرثقیلهای دروازهای (Gantry crane)
طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی از نوع دروازهای نسبت به جرثقیلهای سقفی از تنوع بیشتری هم در ساختار و کاربری و هم در کلاس وزنی و ظرفیت بهرهبرداری برخوردار است. این تنوع، جرثقیلهای دروازهای را برای بهکارگیری در انواع مختلف پروژهها مناسب میسازد. این جرثقیلها میتوانند در انواع نسبتا کوچک متکی به دو پایه تا سازههای فلزی سنگین جهت اجرای پروژههایی با ظرفیت بسیار تولید شوند. جرثقیلهای دروازهای نیز همچون جرثقیلهای سقفی در انواع دوپل و تکپل طراحی میشوند. در واقع تفاوت عمدهی آنها با جرثقیلهای سقفی بهرهگیری از ستونها به جای ریلها جهت اتکای پلهاست. طراحی شکل و تعداد ستونها میتواند متناسب با ویژگیهای پروژه تنوع بسیاری داشته باشد. در تصاویر زیر دو نمونه از جرثقیلهای دروازهای یکی مربوط به یک جرثقیل دروازهای تکپل ساده و سبک از انواع قابل حمل و دیگری مربوط به یک سازهی نسبتا بزرگ و پیچیده از جرثقیل دروازهای دوپل را ملاحظه میکنید.
۲- جرثقیلهای نیمدروازهای (Semi-gantry crane)
طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی از نوع نیمدروازهای مشابه نمونههای دروازهای میباشد. به بیانی جرثقیلهای نیمدروازهای شکل خاصی از جرثقیلهای دروازهای هستند که یک سمت آنها به صورت یک جرثقیل دروازهای کامل اجرا شده و سمت دیگر آن بر یک سازه یا ستون موجود اتکا دارد. در مواردی نیز پلها به صورت طرهای طراحی شده و تنها بر پایهی جرثقیل متکی میباشند. زمانی که بار وارده زیاد نباشد این روش، شیوه مناسبی برای کاهش هزینههای ساخت جرثقیل صنعتی مورد نظر میباشد. این کار همچنین در مواردی که با مشکل کمبود فضا برای قرارگیری پایهی دیگر جرثقیل دروازهای مواجهیم به شرط در نظر داشتن اصول مهندسی، معقول به نظر میرسد.
سخن پایانی در خصوص طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی
به طور کلی طراحی و ساخت جرثقیل صنعتی در انواع مختلف متناسب با ماهیت و نیازمندیهای خاص هر پروژه صورت میگیرد. در این نوشتار ما به بررسی انواع مختلف دو دسته از جرثقیلهای صنعتی متداول و رایج یعنی جرثقیلهای سقفی و دروازهای پرداختیم. با بررسی ویژگیهای این دو دسته از جرثقیلها میتوانیم بگوییم استفاده از جرثقیل سقفی در فضاهای بسته و در ظرفیتهای کم و متوسط انتخاب معقولی است. جرثقیلهای دروازهای به دلیل آنکه ساختار پیچیدهتری دارند نیازمند دانش و مهارت بیشتری در طراحی بوده و استفاده از آنها برای جابهجاییهای سنگین و فوق سنگین اجتنابناپذیر است. با این وجود بررسی دقیق این مطلب و تعیین نوع جرثقیل مورد نیاز برای پروژه، باید تحت نظر تیمهای صنعتی باتجربه و ماهر که مسئولیت ساخت جرثقیل صنعتی را بر عهده دارند صورت گیرد. کارخانه صنعت متال از جمله تولیدکنندگان فعال در زمینهی ساخت جرثقیل صنعتی بوده و با بهرهگیری از خدمات این مجموعهی صنعتی میتوانید از انتخاب و اجرای صحیح جرثقیل مورد نیاز پروژه خود اطمینان حاصل نمایید. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص جزئیات فعالیتها و نحوهی تماس با مجموعه میتوانید به سایت این کارخانه به آدرس پروفیل متال مراجعه نمایید.